El Salvador một năm sau khi công nhận Bitcoin: Một mớ hỗn độn!

Thái Âu|

Tháng 9/2021, El Salvador ban hành Luật Bitcoin, trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới công nhận tiền mã hóa là đơn vị tiền tệ quốc gia, bên cạnh đồng đô la Mỹ. Động thái của chính phủ El Salvador đã bị nhiều chuyên gia cảnh báo là có thể tàn phá đất nước.

Tròn một năm sau, nhiều người dân đã lên tiếng phản đối Bitcoin vì cho rằng đồng tiền này đang hủy hoại nền dân chủ, nhân quyền và nền kinh tế, trong khi chính phủ trong nước chỉ đang đứng về phía các nhà đầu tư giàu có. Tất nhiên, El Salvador đã có nhiều động thái trấn áp quan điểm chống Bitcoin.

Theo đuổi giấc mơ Bitcoin một cách mù quáng 

Hiện tại, quốc gia Trung Mỹ đang phải đối mặt với nguy cơ vỡ nợ bất chấp những nỗ lực nhằm giảm nhẹ thảm họa tài chính khi giá đồng Bitcoin sụt giảm mạnh. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã nhiều lần phát đi cảnh báo El Salvador nên ngừng công nhận đồng Bitcoin nếu muốn cứu giữ nền kinh tế. Tuy nhiên, Tổng thống Nayib Bukele của nước này đã "không lùi bước".

Trước khi Luật Bitcoin có hiệu lực, El Salvador đã có nhiều vấn đề nảy sinh. Thay vì thông báo rộng rãi cho người dân cả nước, Nayib Bukele lại đưa ra thông tin này tại hội nghị Bitcoin tổ chức ở Miami vào tháng 5/2021.

el salvador mot nam sau khi cong nhan bitcoin mot mo hon don - anh 0
Tổng thống Nayib Bukele công bố ban hành Luật Bitcoin trong sự ngỡ ngàng của người dân.

"Không ai biết gì cả. Tôi ngơ ngác khi nghe người anh mô giới chứng khoán ở New York nói về việc quốc gia tôi đang sinh sống sắp công nhận Bitcoin. Thậm chí, một số nguồn tin trong chính phủ El Salvador còn không rõ về vụ việc việc này", Mariana Belloso, một nhà báo độc lập, kể lại thời điểm Bukele công bố thông báo ban hành luật. 5 ngày sau đó, luật Bitcoin được đảng Nuevas Ideas, ủng hộ Bukele, thông qua và có hiệu lực vào ngày 7/9/2021.

Sau khi Luật Bitcoin được Quốc hội El Salvador phê duyệt, Bukele đã đăng đàn trên Twitter về "chiến công" vừa đạt được, cũng như chia sẻ tham vọng muốn khai thác tiền mã hóa bằng năng lượng địa nhiệt. Song, người dân trong nước hầu như không được tiếp cận với thông tin này vì bài viết của Bukele hoàn toàn bằng tiếng Anh.

Nhiều người đã ví việc Bukele thông qua Bitcoin là đơn vị tiền tệ tại El Salvodor giống sự kiện nước này công nhận đồng đô la Mỹ vào năm 2001. Khi đó, không ai biết về việc này, cũng như không được công bố rộng rãi để trưng cầu ý dân hay bất kỳ sự kiện công bố công khai nào khác mà chỉ âm thầm thực hiện.

Đỉnh điểm của làn sóng phản đối Bitcoin là khi Bukele triển khai ví điện tử Chivo và cho dựng hàng loạt máy ATM Chivo. Để lấy lòng người dân, chính phủ còn triển khai chính sách tặng 30 USD vào ví Chivo cho những ai dùng ứng dụng. Đây được xem là số tiền tương đối lớn ở một quốc gia nơi làm việc cả ngày có thể kiếm được mức lương tối thiểu khoảng 300 USD/tháng.

Ngay từ khi được đưa vào sử dụng rộng rãi, Chivo đã liên tiếp gặp lỗi và trở thành công cụ tiếp tay cho tội phạm mạng. Chỉ trong ba tháng đầu tiên, đã có gần 1.000 trường hợp đánh cắp danh tính khi dùng ví điện tử Chivo được ghi nhận, theo Rolling Stone.

Ngày 15/9/2021, ngày đánh dấu 200 năm El Salvador độc lập, hàng nghìn người dân đã xuống đường để phản đối nước này thông qua Luật Bitcoin. Nhiều tấm biển với khẩu hiệu #NoAlBitcoin và hình ảnh đồng tiền mã hóa cùng một số máy ATM Chivo bị gạch bỏ đã được người dân giơ lên trong cuộc biểu tình.

el salvador mot nam sau khi cong nhan bitcoin mot mo hon don - anh 0
Biển hiệu No Al Bitcoin được giơ cao tại các cuộc biểu tình đường phố.

Khi được hỏi, người dân tham gia cuộc biểu tình cho biết họ không phản đối công nghệ blockchain hay tiền mã hóa, mà chỉ "nói không" với việc ban hành luật của chính quyền do Nayib Bukele dẫn đầu.

Tháng 11 năm ngoái, Bukele tiếp tục công bố dự án mới mang tên "Thành phố Bitcoin", tọa lạc gần núi lửa Conchagua, khu vực phía đông La Union của đất nước. Vị tổng thống này cho biết chính phủ có kế hoạch xây dựng một nhà máy điện cạnh núi lửa để khai thác và cung cấp năng lượng cho cả thành phố nhằm phục vụ cho hoạt động khai thác Bitcoin. Song, quyết định của ông lại một lần nữa gây tranh cãi.

"Phần lớn các thị trần và thành phố ở El Salvador đều phát triển xung quanh núi lửa nhờ ưu đãi của thiên nhiên giúp đất đai nơi đây màu mỡ hơn. Núi lửa được xem là biểu tượng mang lại sự sống cho người dân El Salvador. Song giờ đây nó lại trở thành tài nguyên để khai thác tiền điện tử", Giáo sư Jorge Cuéllar tại Đại học Dartmouth phân tích.

Tại buổi công bố dự án, Tổng thống Bukele cho biết ông đã lấy cảm hứng về thuyết "Thành cổ Bitcoin" được một người dùng đăng tải trên reddit. Theo đó, bài đăng này vẽ nên viễn cảnh trong tương lai về một nơi "không có ngân hàng trung ương" và người dân sở hữu Bitcoin thì có cuộc sống "như vua trong các thành phố có bốn bề bao quanh".

Vốn đã bất ổn, El Salvador ngày càng bất ổn hơn

Nhằm thu hút dòng tiền đầu tư vào thành phố này, chính phủ El Salvador còn lên kế hoạch phát hành "trái phiếu núi lửa" trị giá 1 tỷ USD. Trong đó, 500.000 USD sẽ được dùng để xây cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động khai thác tiền mã hóa và phần còn lại sẽ được chi để mua thêm đồng Bitcoin. Các nhà đầu tư nước ngoài thậm chí còn được tạo điều kiện để trở thành công dân El Salvador khi đầu tư vào thành phố Bitcoin.

"El Salvador đang lâm vào cảnh khủng hoảng nợ nần. Trái phiếu núi lửa là cách chính phủ giải quyết để đất nước không rơi vào tình trạng vỡ nợ", Giáo sư Cuéllar cho biết. IMF ước tính nợ công của nước này có thể lên tới hơn 95% GDP vào năm 2026.

el salvador mot nam sau khi cong nhan bitcoin mot mo hon don - anh 0
Thành phố Bitcoin được đánh giá là thiếu thực tế và có phần viễn vông.

Đến nay, Bukele tuyên bố đã mua 2.400 đồng Bitcoin trị giá hơn 100 triệu USD. Tuy nhiên, do biến động thị trường, lượng Bitcoin do chính phủ nắm giữ đã giảm 60% giá trị. Việc phát hành trái phiếu núi lửa là cách Bukele cứu đất nước khỏi nguy cơ vỡ nợ nhưng có khả năng bị trì hoãn do thiếu nhà đầu tư. Nợ quốc gia của El Salvador đang ở mức 23 tỷ USD và phải trả 800 triệu USD trong số đó cho IMF vào năm 2023.

Bên cạnh yếu tố tài chính, môi trường cũng là vấn đề đáng lưu tâm trong quá trình xây dựng thành phố Bitcoin. Tổng thống El Salvador tuyên bố sẽ sử dụng năng lượng địa nhiệt từ các ngọn núi lửa để làm năng lượng sạch phục vụ nhu cầu khai thác Bitcoin. Tuy nhiên, năng lượng địa nhiệt chỉ chiếm khoảng 27% và quốc gia này phải nhập khẩu thêm 25% điện năng để đáp ứng nhu cầu đó.

Theo các chuyên gia, xây dựng nhà máy địa nhiệt có thể gây sức ép lên nhu cầu nước ngầm ở một quốc gia vốn đang thiếu nước như El Salvador. Hơn 600.000 người dân đang thiếu nước sạch và quốc gia Trung Mỹ được dự đoán có thể cạn kiệt nguồn nước trong 80 năm tới.

el salvador mot nam sau khi cong nhan bitcoin mot mo hon don - anh 0
Khai thác Bitcoin gây sức ép nên nguồn tài nguyên thiên nhiên của El Salvador.

Bitcoin vẫn được xem là giải pháp phi thực tế đối với người dân El Salvador và nó như một canh bạc đầy rủi ro hơn là lợi ích. Để đầu tư vào Bitcoin, "người dân cần phải có thu nhập cao hơn mức cần thiết để duy trì cuộc sống và phần lớn người dân ở đây đều không thể đáp ứng", nhà kinh tế học Carmen Tatiana Marroquín giải thích.

Với tính chất bất ổn của Bitcoin, người dân El Salvador sẽ không thể chịu được cảnh giá Bitcoin lao dốc 50% vào tháng 1 và hồi 19% vào tháng 5, vị này cho biết thêm. Thậm chí, Marroquín tin rằng chính phủ do Bukele cầm quyền đang đánh bạc bằng tiền của người dân và Bitcoin không mang lại bất kỳ lợi ích xã hội nào.

Cho đến nay, quá trình triển khai và hợp thức hóa Bitcoin ở El Salvador như một quả bom nổ chậm. Trong 6 tháng đầu năm, quốc gia này liên tục gặp phải nhiều bất ổn chính trị và có ngày càng nhiều cuộc biểu tình với cáo buộc chính phủ độc tài diễn ra.  

Từ tháng 3/2022, El Salvador đã tiến hành bắt giữ ít nhất 50.000 người vì tham gia vào các cuộc bạo loạn. Hay trong nội bộ chính phủ, nhiều chính trị gia đã bị Mỹ trừng phạt vì những hành vi phạm pháp như rửa tiền, buôn bán ma túy bất hợp pháp. Có thể thấy giữa bối cảnh nguồn vốn tài trợ của El Salvador dần cạn kiệt, việc triển khai Bitcoin càng khiến nước này lún sâu vào khủng hoảng kinh tế và chính trị.

Nguồn:TH&PL

logo future

© FutureNow 2022. All Rights Reserved.